Basın Mesleğinin İtibar Mücadelesinde Tarihi Adım: Çanakkale Çalıştayı

Uluslararası Basın Konfederasyonu (UBK), basın mesleğinin yeniden itibar kazanması adına yürüttüğü mücadelenin önemli duraklarından birini Çanakkale’de gerçekleştirdi. “Basının Medya Meslek Yasası ve Medya Meslek Birliği Yolculuğu” başlığıyla düzenlenen ve 8 federasyonun destek verdiği çalıştaya, TİNGADER (Tüm İnternet Gazeteciliği ve Gazeteciler Derneği) olarak Genel Başkanımız Sayın Mehmet Ali Çelik ile birlikte biz de katılım sağladık. Çalıştay geniş yankı buldu, birçok mecrada yer aldı. Bu nedenle ayrıntılardan ziyade şu soruya odaklanmak daha anlamlı: Bu çalışmalar gazetecilik mesleğinin kronikleşmiş sorunlarına çözüm üretebilir mi? MÜCADELE OLMADAN SONUÇ OLMAZ Şu gerçeği hatırlatmak gerekir: Sonuca ulaşmak kadar, o sonuca giden yolda verilen mücadele de kıymetlidir. Hangi alanda olursa olsun, çaba ortaya konmadan kalıcı bir çözüm beklemek gerçekçi bir yaklaşım sayılmaz. Mücadele varsa umut vardır; oranı küçük de olsa hedefe ulaşma ihtimali doğar. Gazetecilik mesleğinin yeniden saygınlık kazanması ise kısa vadede gerçekleşecek bir dönüşüm değildir. Yıllar içinde ağır darbeler almış, yıpranmış ve ciddi itibar kaybı yaşamış bir alandan söz ediyoruz. DÜNDEN BUGÜNE GAZETECİLİĞİN DEĞİŞEN YÜZÜ Gazeteciliğe 1980’li yıllarda Şanlıurfa’da başladım. Türkiye’nin nüfus bakımından ilk 10 şehri arasında yer alan Şanlıurfa’da aktif gazeteci sayısı oldukça sınırlıydı. Meslek, yerel ve ulusal basını temsil eden 10-15 isim tarafından büyük bir hassasiyet ve sorumluluk bilinciyle icra edilirdi. Meslek mensubu sayısının az olması gazeteciyi daha görünür ve daha sorumlu kılıyordu. Kılık kıyafetten üsluba, davranıştan habercilik disiplinine kadar her alanda özen hâkimdi. Bu durum doğal olarak mesleğe itibar kazandırıyordu. Mesleğin ağırlığı olunca şehrin dinamiklerine ulaşmak, randevu almak bugünkü kadar zor değildi; gazeteci kimliği başlı başına bir güven unsuru taşırdı. DİJİTALLEŞME VE KONTROLSÜZ GENİŞLEME İletişim araçlarının çeşitlenmesi, dijitalleşme ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte gazetecilik alanı kontrolsüz biçimde genişledi. Bugün herkesin kolaylıkla “gazeteciyim” diyebildiği bir ortam oluşmuş durumda. “Tüfek icat oldu mertlik bozuldu” denilir ya, daha yumuşak bir ifadeyle söylemek gerekirse; dijital dünyanın sınırsız imkânlarıyla birlikte gazetecilik de kendi doğasından uzaklaşma riskiyle karşı karşıya kalmıştır. Mesleki donanımı sınırlı, haber yazma disiplinine sahip olmayan ya da farklı amaçlarla bu alana yönelen kişilerin sayısı hızla arttı. Bu tablo, mesleğin niteliğini zayıflatırken gerçek gazetecilerin hareket alanlarının daralmasına yol açtı. MESLEK ODASI EKSİKLİĞİ: YAPISAL BİR BOŞLUK UBK Genel Başkanı Sayın Şakir Gürel’in tespiti, meselenin özünü açık biçimde ortaya koyuyor: “Gazeteciler, o kadar itibarsız ve sıradanlaştırılmıştır ki, kendilerini kayıt altına aldırmak istediklerinde Ordu’da Madeni Eşya ve Sanatkârlar Odasına, Samsun’da Emlakçılar Odasına, Bursa’da Elektronikçiler Odasına, Şanlıurfa’da Aktarlar Odasına, velhasıl Türkiye’nin 81 ilinde kendi meslekleri ile uzaktan yakından ilgisi olmayan meslek odalarına kayıt yaptırmak zorunda kalmışlardır.” Bu acı tablo, yalnızca bir eksiklik değil; mesleğin kurumsal kimliğinin henüz tam anlamıyla tesis edilemediğinin açık göstergesidir. Her meslek grubunun kendine ait bir oda ve temsil mekanizması bulunurken gazetecilerin bu imkândan mahrum kalması düşünülemez, kabul edilemez. ÇANAKKALE’DE VERİLEN MÜCADELENİN TARİHİ ANLAMI Çanakkale… Sadece bir şehir değil, bir direnişin, bir yeniden doğuşun ve millet iradesinin sembolüdür. Bu topraklar, imkânsız denileni mümkün kılan bir ruhun adıdır. İşte tam da böyle bir şehirde, gazetecilik mesleğinin yeniden ayağa kalkması için verilen mücadele, sıradan bir toplantının çok ötesindedir. Bu çalıştay, mesleğin kendi içindeki kurtuluş iradesinin somut bir tezahürüdür. Yıllardır konuşulan ancak somut adımların sınırlı kaldığı bir sorunun çözümü için Çanakkale’de ortaya konan irade, adeta meslek adına verilen yeni bir “kurtuluş mücadelesi” niteliği taşımaktadır. GAZETECİLERİN ÜSTLENDİĞİ TARİHİ SORUMLULUK Türkiye’nin dört bir yanından gelen meslektaşlarımız; soğuk, yağış, mesafe demeden kilometrelerce yol kat ederek bu çalıştaya katılım sağladı. Bu fedakârlık, yalnızca bir toplantıya iştirak etmek değil; mesleğe sahip çıkma iradesinin güçlü bir göstergesidir. Bu sürece katkı sunan her gazeteci, yarın mesleğin yeniden ayağa kalkış hikâyesinde önemli bir yer tutacaktır. Ayrıca UBK bünyesinde yer almamasına rağmen sorumluluktan kaçmayan, herhangi bir komplekse girmeden çalıştaya katılarak destek veren ve yaklaşık 30 yıldır bu sorunun çözümü için mücadele ettiklerini ifade eden TGF Genel Başkanı Sayın Yılmaz Karaca’nın varlığı da bu birlikteliğin değerini artıran önemli bir unsurdur. UBK VE ŞAKİR GÜREL’İN KARARLI LİDERLİĞİ Bu sürecin merkezinde UBK Genel Başkanı Sayın Şakir Gürel’in ortaya koyduğu kararlı duruş bulunmaktadır. Bu mücadelede sadece öncülük etmekle kalmayan, sahada aktif rol alan ve süreci sürekli diri tutan bir liderlik söz konusudur. Sayın Gürel’in bu konudaki ısrarı ve emeği, mesleğin geleceği açısından son derece kıymetlidir ve özel bir takdiri hak etmektedir. Başkanvekili Sayın Nizamettin Bilici, program koordinatörü Sayın Sultan Taptık, çalıştay moderatörü Prof. Dr. Sayın Ayşe Elif Emre Kaya ve ev sahibi UBK Çanakkale Temsilcisi Sayın Vedat Sezer başta olmak üzere emeği geçen tüm isimler bu sürecin önemli yapı taşlarıdır. SONUÇ: BU MÜCADELE TARİHE NOT DÜŞÜYOR Ortaya konulan çaba ile hiçbir sorumluluk üstlenmeyen yapıların aynı kefede değerlendirilmesi mümkün değildir. Meslek adına yük alanlarla sürecin dışında kalanlar arasında belirgin bir fark vardır. Gazetecilik mesleğinin yeniden itibar kazanması; kararlılık, birliktelik ve süreklilik gerektiren uzun soluklu bir süreçtir. Çanakkale’de atılan bu adım, sadece bugünün değil, geleceğin gazeteciliği açısından da önemli bir dönüm noktasıdır. Ve unutulmamalıdır ki… Tarih, konuşanlardan ziyade; sorumluluk alıp mücadele edenleri yazar.